Barkod Sistemi

Barkod sistemi nedir? Nasıl barkod sistemi kullanırım? Barkod sistemine geçmek için neler yapmalıyım?

İşte yukardaki sorularınızın cevabını bulabileceğiniz yazımızı inceleyin.

1. Adım: GS1 Firma Öneki Alınması

Barkod Sistemine geçilmesinde ilk adım barkodlar üzerinde kullanılacak olan numaraların alınmasıdır. Bu numaralar GS1 Tanımlama Anahtarları olarak adlandırılır. Bir firmanın GS1 Tanımlama Anahtarları üretebilmesi için GS1 Firma Önekine sahip olması gerekmektedir. GS1 Firma Öneki almak için Ülkenizdeki GS1 Üye Organizasyonuna başvurabilirsiniz.

Türkiye’de GS1 Numarası almak için burayı tıklayınız.

2. Adım: Numaraların Atanması

Firmalar GS1 öneklerini aldıktan sonra ticari ürünlerini, kendilerini, lokasyonlarını, taşıma birimlerini tanımlamaya başlayabilir. Bölgenizdeki GS1 Üye Organizasyonu numaraların atanması konusunda tarafınıza bilgi sağlayacaktır.

3. Adım: Barkodların Basılma Yönteminin Belirlenmesi

Barkodların basılma yönteminin seçilmesi barkodlar üzerinde yer alacak bilgilerin statik (sabit) veya dinamik (değişken) olmasına göre farklılık gösterir. Ticari ürünlerin üzerinde kullanılan ve hep aynı numara içeren GTIN’ler statik barkod numaralarına, taşıma birimleri üzerinde kullanılan SSCC’ler ve seri numaraları dinamik barkod numaralarına örnektir.

Eğer bir ürünün barkodu çok sayıda basılacak ise en ucuz ve kolay yöntem, barkod için master film edinmektir. Master Film, bir makinesinde üretilen, üzerinde barkodun bulunduğu negatif ya da pozitif filmdir. Master filmin üretimi sırasında, barkodun çubukları doğrudan filmin üzerine çizilir. Türkiye içerisinde faaliyet gösteren sertifikalı Master Film Üreticilerine buradan erişebilirisinz.

Diğer taraftan az sayıda barkoda ihtiyacınız varsa veya dinamik barkod numaraları kullanıyorsanız barkod basım işlemini lazer veya termal yazıcılar ile kendiniz gerçekleştirebilirsiniz. Barkod basım işlemini kendileri gerçekleştirecek firmalara bölgelerindeki GS1 Üye Organizasyonu ihtiyaç duydukları bilgiyi sağlamaktadır.

4. Adım: Barkodların Okunacağı Noktanın Belirlenmesi

Barkodların alfabesi, boyutu, yerleşimi ve kalitesini düzenleyen kurallar barkodun nerede okunacağına göre değişiklik göstermektedir. Ticari ürünler için aşağıdaki dört olası durumdan biri geçerlidir.

1. Ürün perakende satış noktasında okunmaktadır.

2. Ürün genel dağıtım noktasında okunmaktadır.

3. Ürün hem perakende satış noktasında hem de genel dağıtım noktasında okunmaktadır.

4. Ürünün kendisine özgü okunma noktaları bulunmaktadır. (Tıbbi cihaz ve ürünler)

Ürünün tedarik zincirinin hangi noktasında okunacağının belirlenmesi ile ürüne uygulanacak doğru mevzuat belirlenebilir. Örnek olarak bir ürünün barkodunun hem perakende satış noktalarında hem de genel dağıtımda okunması öngörülüyorsa, perakende noktalarındaki mevzuatla uyumlu olması için EAN ya da UPC barkod alfabelerinden birisinin kullanılması zorunludur. Ancak barkodun genel dağıtımda da okunabilmesi için barkod boyutun büyük tutulması ve barkod ürünün üzerine yerleştirilirken genel dağıtım kurallarının göz önünde bulundurulması gerekmektedir.

5. Adım: Barkod Alfabesinin Seçimi

Barkod alfabesinin seçimi sırasında aşağıdaki noktaların göz önüne alınması gerekir.

• Eğer ürününüz perakende satış noktasından geçecekse barkod alfabesinin EAN ya da UPC alfabelerinden biri olması gerekir.
• Eğer ürün üzerinde seri numaraları, son kullanma tarihi veya ürünün boyutları gibi değişken bilgiler bulunacaksa ürünün GS1-128 barkod alfabesi ile basılması gerekir.
• Eğer kolay yıpranabilen karton gibi ürünler üzerinde sadece GTIN’in yer alması isteniyorsa, ITF-14 barkod alfabesi uygun seçim olabilir.

6. Adım: Barkod Boyunun Belirlenmesi

Barkod alfabesi ve üzerinde yer alacak numaralar belirlendikten sonra barkod tasarımı bölümü başlar. Sembol boyunun belirlenmesinde kullanılacak barkod alfabesi, barkodun hangi noktalarda kullanılacağı ve barkodun nasıl baslıacağı rol oynar.

EAN/UPC Barkod Alfabeleri

EAN/UPC barkod alfabeleri perakende satış noktalarında çok yönlü okuyucular tarafından okunduğu için GS1-128 ve ITF-14 barkod alfabelerinden farklıdır. EAN/UPC barkod alfabelerinin en-boy oranları sabittir, bu sebeple bir tanesi değiştirildiği takdirde diğer boyutunda karşılık gelen miktarda değiştirilmesi gerekmektedir.

Bu sabit ilişki sebebiyle EAN/UPC barkodları önceden belirlenmiş nominal en ve boylara sahiptir. Ancak bu önceden belirlenmiş boyutların %80 ile %200 arasında küçültülmesine veya büyütülmesine standartlar dahilinde izin verilmektedir. Kullanılan boyutun nominal boyuta oranına büyütme faktörü adı verilir.

EAN/UPC Büyütme Faktörleri

En az (80%)

Nominal (100%)

En fazla (200%)

EAN/UPC barkodlarının işgal ettiği yerin azaltılması amacıyla barkodların boylarının azaltılmasına (kısaltma uygulamasına) GS1 Standartları çerçevesinde izin verilmemektedir. Kısaltma uygulaması çok yönlü barkod okuyucuların barkodları okumasını olumsuz yönde etkilemektedir bu sebeple kısaltma uygulamasından kaçınılmalıdır.

Detaylı bilgi için ülkenizdeki GS1 Üye Organizasyonu ile temasa geçebilir ve Yayınlar bölümü altındaki Barkod Uygulama Kılavuzu’nu inceleyebilirsiniz.

Eğer bir ürün üzerindeki barkod hem dağıtım noktasında hem de perakende satış noktasında okunacaksa, bu durumda GS1 Standartlarınca izin verilen büyütme oranı %150 ile %200 arasındadır. Beyaz eşyalar üzerindeki barkodlar bu uygulamaya örnek gösterilebilir.

ITF-14 ve GS1-128 Barkod Alfabeleri

ITF-14 ve GS1-128 barkod alfabeleri içi de önceden belirlenmiş büyüklükler bulunmaktadır. B

Basım Yöntemi

Barkodun basılabileceği en küçük boyut ve uygun bar genişliği ayarlaması barkodların basılacağı yönteme göre değişiklik gösterebilir. Barkodlar basılırken barkod boyutunun ve bar genişliğinin uygunluğu kontrol edilmelidir.

7. Adım: Barkod Metninin Belirlenmesi

Tedarik zinciri boyunca taşınması sırasında barkod zarar gördüğü takdirde barkodun altındaki metin güvenlik mekanizması olarak kullanılır ve sisteme elle giriş yapılır. Barkodların altındaki metinler ile ilgili sıkça sorulan bazı sorulara aşağıda cevap verilmiştir.

Gözle okunabilen metnin belirli bir büyüklükte olması gerekmekte midir?

İlk başta OCR-B yazı karekteri barkodların altındaki metin için belirlenmiştir ancak bugün GS1 standartları kolaylıkla okunabilir olduğu takdirde herhangi bir yazı karakterinin kullanılmasına izin vermektedir.

Metin barkodun altında mı üstünde mi yer almalıdır?

Barkod metninin barkodun üstünde mi altında mı yer alacağı kullanılan barkod alfabesine göre değişmektedir. EAN/UPC barkod alfabeleri ile metin barkodların altında yer alması gerekir. Ancak ITF-14 ve GS1-128 alfabeleri ile metin barkodun altında veya üstünde yer alabilir.

Metindeki rakamlar arasına boşluk koymamda bir sakınca var mıdır?

Metnin okunmasını kolaylaştırmak için rakamlar arasında boşluk kullanılabilir. Ancak elbette ki bu boşluklar barkod içerisinde belirtilmez.

GS1-128 barkod alfabesi ile AI(Uygulama Tanımlayıcı)’ların etrafında parantezler görüyorum. Bu parantezleri kullanmak zorunlu mu? Parantezler barkodlar içerisinde de yer alıyor mu?

Gözle okunabilen metin içerisinde AI’ların etrafında parantez kullanmak zorunludur. Ancak barkod içerisinde bu parantezlere yer verilmez.

EAN/UPC Barkod alfabelerinin altındaki metinlerde kaç karakter kullanmalıyım?

- Bütün UPC-A barkodlarına 12 karakter

- Bütün EAN-13 barkodlarında 13 karakter

- Bütün EAN-8 ve UPC-E barkod alfabelerinde 8 karakter kullanmalısınız.

8. Adım Barkod Renginin Belirlenmesi

Barkodların okunmasında en yüksek performansı beyaz zemin üzerine siyah çubuklar sağlar. Ancak eğer diğer renklerin kullanılması isteniyorsa aşağıdaki noktaların dikkate alınması gerekir.

• GS1 Standartlarına göre çubuklar koyu renklerden seçilmelidir. (siyah, lacivet, kahverengi, koyu yeşil gibi)
• Barkod çubukları tek bir renkten oluşmalıdır.
• Zeminler çubuklar ile zıtlık yaratacak açık renklerden seçilmelidir.
• Açık renklere ek olarak kırmızı ve kırmızıya yakın renkler (turuncu, pembe gibi) zemin olarak kullanılabilir. Pek çok barkod okuyucu kırmızı bir ışık kullandığı için kırmızı zeminlerin kullanılması sorun yaratmamaktadır.

9. Adım: Barkod Yerleşimi

Barkod Yerleşimi bölümünde barkodun ambalaj tasarımı üzerindeki yerleşimi göz önünde bulundurulmaktadır. Barkod ambalaj üzerinde zarar görmeyecek bir yere yerleştirilmelidir. (Örnek olarak kat yerlerine, kapaklar üzerine ve üzeri başka bir cisimle kapatılacak yerlere yerleştirilmemelidir.

Bazı basım teknikleri barkodların belli şekillerde yerleştirilmesini gerektirebileceğinden barkodun ambalaj üzerinde yerleştirileceği yere karar verilmeden önce barkod üretimi yapacak firma ile görüşülmesi faydalı olacaktır.

10. Adım: Barkod Kalite Planının Oluşturulması

ISO/IEC 15416 Barkod Kalite Testi Mevzuatı barkodların kalitesi için standartlar ortaya koymaktadır. Bu standartlar barkod doğrulayıcı adı verilen cihazlar tarafından test edilmektedir.

ISO/IEC yöntemine ek olarak GS1 Standartlar tedarik zinciri boyunca barkodların taşıması gereken asgari kalite standartlarını kullanılan barkod alfabelerine göre belirler. GS1 Standartları ayrıca barkod doğrulayıcılarının aralıklarını ve dalga boylarını da belirler

Küresel geçerliliğe sahip doğrulama yöntemlerini kullanmak üniversitelerin öğrenci kabulünde ortak testleri istemesine benzetilebilir. Küresel ortak standartlar sayesinde dünya genelindeki tedarik zincirlerinde barkodların asgari kalitesi sağlanır.

barkod sistemi
barkot sistemi

Barkod Sorgulama

Barkod sorgulamak için tıklayınız.

barkod

Barkod Etiket Kampanya

Firmamız etiket barkod ihtiyaclarınızı karşılayabilmeniz için hizmet kolaylıkları ve kaliteli ürün-ucuz fiyat sunmaktadır. Lüften ihtiyaclarınız için iletişim linkinden ulaşınız.

Ayrıca barkod yazıcı baskı ruloları veya şeritleri de olarak bilinen ribbonları türkiyenin bu alanda uzman ve lider firmasından çok uygun fiyata alabilirsiniz.

barkot etiket
etiket barkot

Barkod Sembolojileri

Mesajlar ve barkodlar arasındaki ilişki semboloji olarak adlandırılır. Bir sembolojinin özelliği mesajdaki rakam/karakterlerin ve başlangıç bitiş işaretlerinin çizgi ve boşluklar halinde tek tek kodlanması, barkoddan önceki ve sonraki gerekli boş alanın boyutu ve bir kontrol karakterinin hesaplanmasını içerir.

Tek boyutlu sembolojiler genel olarak iki özelliğe göre sınıflandırılır:

Sürekli veya ayrık: Sürekli sembolojilerde karakterler arka arkaya yer alır, bir tanesi boşlukla biterse diğeri çizgi ile başlar veya tersi. Ayrık sembolojilerde ise karakterler çizgi ile başlar ve biter; Kod bitimi gibi algılanmadığı sürece aradaki boşluk ihmal edilir.

• İki-genişlikli veya çoklu-genişlikli: İki-genişlikli sembolojilerde çizgi ve boşluklar geniş ve dardır; geniş bir çizginin ne kadar geniş olduğu o sembolojinin geniş çizgiler ile ilgili tanımına uyduğu sürece önemli değildir (genelde dar çizginin iki veya üç katı kadar daha geniş). Bir çok çoklu-genişlikli sembolojilerdeki çizgi ve boşluklar modül denen temel bir genişliğin katlarıdır; böyle kodlar genellikle 1, 2, 3, ve 4 modül genişliği kullanırlar.

İçiçe kodlar tek boyutlu bir sembolojinin yatayda birkaç defa tekrarlanması ile oluşur.

İki boyutlu sembolojiler çok çeşitlidir. En genel olanı kare veya nokta şekilli modülleri bir tablo şeklinde gösteren matriks kodlardır. İki boyutlu sembolojiler başka görsel şekillerde de olabilirler. Dairesel şekillerin yanında, farklı boyut veya şekillerdeki modül dizilerini kullanıcının belirlediği bir görüntünün içine gizleyerek (örneğin DataGlyph) steganografiyi kullanan birçok iki boyutlu semboloji de vardır.

Tarayıcı/semboloji etkileşimi

Tek boyutlu sembolojiler, barkod boyunca doğrusal bir ışın demetini hareket ettirerek barkodun açık-koyu alanlarını algılayan bir laser okuyucu tarafından okunacak şekilde optimize edilmiştir.

İçiçe sembolojiler de barkod boyunca birden fazla geçiş yapabilen laser tarayıcılar için optimize edilmişlerdir.

İki boyutlu sembolojiler tüm sembolojisi kapsayan bir tarama şekli olmadığı için laser tarafından okunamazlar. Bu tür sembolojiler resim yakalayan kameralı cihazlar tarafından taranmalıdır.

Tarayıcılar (barkod okuyucular)

En eski ve hala en ucuz barkod tarayıcıları sabit bir ışık kaynağı ve barkod boyunca hareket ettirilen bir adet fotosensör ile yapılır.

Daha sonra yapılan bir tasarım, “laser tarayıcı”, barkod boyunca laseri tarayan poligonal ayna veya galvanometreye monte edilen ayna kullanır — aslında sadece bir adet düz çizgi içerir, ama barkodları her açıdan okuyabilmek için karmaşık şekillerde görülür.

1990′ların sonlarında bazı barkod okuyucu üreticileri hem tek boyutlu hem de iki boyutlu barkodları okumak için sayısal kameralarla çalışmaya başladı. Bu teknoloji günümüzde mükemmel hale geldi ve şimdilerde çoğu uygulamada laser tarayıcıları performans ve güvenilirlik açısından geride bırakıyor.

Yakın zamanda, mağaza raflarından alabileceğiniz sayısal kameralar hem tek hem de iki boyutlu barkodları okuyacak yeterli çözünürlüğe ulaştı. Artan şekilde firmalar barkod tarama yazılımlarını kameralı telefonlara adapte etmenin yollarını arıyor. Ancak, kameralı telefonların optikleri endüstriyel tarayıcılar için optimize edilmiş standart kodlara yeterince uygun değil. Sonuç olarak mobil kullanım için renk kodu ve mCode gibi yeni kodlar tasarlanmakta.

Kod doğrulayıcı (barkod kontrolü)

Bar kod doğrulayıcı birincil olarak barkod basılan ama tedarik zincirindeki tüm firmaların bar kod kalitesini test edeceği iş sahalarında kullanılmaktadır. Barkodun tedarik zincirindeki herhangi bir tarayıcı tarafından okunabilmesini garantilemek çok önemlidir. Perakendeciler uyumlu olmayan barkodlar için yüksek meblağlı cezalar vermektedir.

Bar kod doğrulayıcılar bir tarayıcı gibi çalışmaktadır ama sadece bar kodu çözümlemek yerine, bir doğrulayıcı 8 çeşit test uygulamaktadır. Her test sonucuna 0.0-4.0 (F-A) arasında bir değer verilmektedir ve bu testlerin en düşüğü tarama değeri olarak alınmaktadır. Bir çok uygulama için 2.5 (C) değeri kabul edilebilir en alt değerdir.

Bar kod doğrulayıcı standartları

• Orjinal Amerikan barkod kalite özellikleri ANSI X3.182′dir
• Şu anki uluslararası barkod kalite özellikleri (tek boyutlu kodlar için) ISO15426-1 ve (iki boyutlu kodlar için) ISO15426-2 ‘dir.
• Barkod doğrulayıcıları (tek boyutlu bar kod doğrulayıcı uyumluluk standardı) ISO 15426-1 veya (iki boyutlu bar kod doğrulayıcı uyumluluk standardı) ISO 15426-2 ile uyumlu olmalıdır.

Bar kod doğrulayıcı üreticileri:

• RJS/Printronix (tek boyutlu)
• Hand Held Products (tek boyutlu)
• Webscan (tek ve iki boyutlu)
• Auto ID Solutions (iki boyutlu)
• Stratix (tek boyutlu)
• Axicon (tek boyutlu)

Barkod kullanmanın faydaları

Satış noktası (POS) yönetiminde, barkod kullanımı önemli konular ile ilgili çok detaylı güncel bilgi sağlayarak kararların daha hızlı ve güvenilir şekilde alınmasına imkân vermektedir. Örneğin:

• Hızlı satılan ürünler çabucak belirlenir ve müşteri talebini karşılamak üzere yeniden spariş edilir,
• Yavaş satılan ürünler belirlenir ve istenmeyen stok oluşumu engellenir,
• Bir ürünün mağaza içinde yer değişimi takip edilebilir ve hızlı satılan ve daha karlı ürünler en iyi yerlere yerleştirilir,
• Geçmiş bilgiler dönemsel değişimleri kesin bir doğrulukla tahmin etmek için kullanılabilir.

Bar kod tarayıcıları ayrıca düşük maliyetlidir ve çok doğru okuma yapar – sadece 1/100000 giriş yanlış olur.

Barkod tipleri

Tek boyutlu barkodlar

İçiçe barkodlar

İki boyutlu barkodlar

Matrix kodu, İki boyutlu barkod olarak da bilinen kod, bilgiyi iki boyutlu temsil etme yöntemidir. Tek boyutlu barkoda benzer ama daha fazla temsil kapasitesi vardır.

UPC Evrensel Ürün Kodu

Barkodların en iyi bilinen ve en yaygın kullanımı tüketici ürünlerindedir. Evrensel Ürün Kodu, veya U.P.C., bir tanedir çünkü kullanıcıları tarafından geliştirilmiştir. Birçok teknolojik yenilik önce bulunur sonradan bu yeniliğe uygun bir ihtiyaç belirlenir. U.P.C. 1970′lerin başında Amerikan meyve-sebze sektörünün belirlediği bir ihtiyaca cevap vermiştir.

Sebze-meyve reyonlarındaki işlemleri otomatik hale getirmenin işçilik maliyetlerini azaltacağı, stok kontrolünü geliştireceği, işleri hızlandıracağı ve müşteri hizmetlerini geliştireceğine inanan, hem üreticileri hem de süpermarketleri temsil eden altı tane endüstri birliği endüstri liderlerinden oluşan bir komite kurdu. İki yıl süren çalışmalar Nisan 1, 1973 tarihinde Evrensel Ürün Kodunun ve U.P.C. barkod sembolojisinin anons edilmesi ile sonuçlandı. U.P.C. ticari olarak kendini ilk defa Haziran 1974′te Troy, Ohio’daki Marsh’ın Süpermarketinde bir Wrigley’s sakız paketi üzerinde gösterdi.

Sebze – meyve endüstrisi komitesinin yürüttüğü ekonomik çalışmalar 1970′lerin ortalarında okuma yöntemiyle sektörde 40 milyon dolardan fazla bir tasarruf yapılacağını öngörmüştü. Bu rakamlara o zaman diliminde ulaşılamadı, barkod okuma yönteminin öldüğünü söyleyenler bile oldu. Üreticilerin barkodlu etiketleri hemen kullanmaya başlamalarına rağmen barkodun faydası pahalı tarayıcıların çok sayıda perakendeci tarafından kullanılmasını gerektiriyordu. Hiçbiri ilk olmayı istemiyordu ve Business Week’in yayınladığı “Başarısız Süpermarket Tarayıcısı” makalesinde olduğu gibi sonuçlar ilk birkaç yıl umut verici görünmüyordu

Kaynak: www.wikipedia.com